Mở đầu
Hello, xin chào tất cả các bạn độc giả yêu quý đã quay trở lại với bài viết tiếp theo của Tết Pro! Mấy ngày hôm nay thời tiết Hà Nội bắt đầu chuyển mình sang thu rồi đấy anh em ạ, sáng sớm bước chân ra khỏi nhà đi học mà thấy gió heo may thổi se se lạnh cứ gọi là phê. Tối nay vừa ngồi giải xong đống đề ôn thi THPTQG 2027 muốn nổ tung cả đầu, mình mới ngả lưng ra ghế, lướt điện thoại thế nào lại va ngay phải cái video đếm ngược còn hơn trăm ngày nữa là đến Tết Nguyên Đán. Tự dưng trong đầu mình nảy ra một suy nghĩ khá là thú vị.
Nếu anh em nào theo dõi mình từ lâu thì chắc vẫn nhớ hồi tháng 3 đầu năm nay, mình đã phải ngậm ngùi chia tay và nhượng lại hai đứa con tinh thần là blog "Đêm Giao Thừa" và "Chiều Cuối Năm" cho bên đơn vị khác quản lý vì không đủ kinh phí lẫn thời gian gánh vác. Nhưng cái máu viết lách về văn hóa cổ truyền trong người mình thì đâu có tắt dễ thế được! Mình vẫn còn giữ lại blog "Tết Pro" và thỉnh thoảng vẫn muốn đem những góc nhìn đời sống, tâm sự thật lòng nhất của bản thân lên chính ngôi nhà Tết Pro này để chia sẻ với mọi người.
Hôm nay chúng ta sẽ không bàn về code lỏ, không chia sẻ template hay bàn chuyện sập sever mạng xã hội nữa. Hãy cùng mình ngồi lại đây, pha một cốc nước ấm và tâm sự mỏng xem: Tại sao hồi bé tụi trẻ con chúng mình luôn mong ngóng Tết đến phát cuồng, còn khi lớn lên rồi thì người ta lại cứ thở dài thườn thượt mỗi khi nghe thấy nhạc Xuân?
1. Góc nhìn từ cái tuổi "lơ lửng": Khi mình không còn bé mà cũng chẳng hẳn đã lớn
Thú thật với anh em là mình sinh năm 2009. Ở cái thời điểm hiện tại khi đang ngồi gõ những dòng chữ này trên chiếc máy tính quen thuộc, mình đang ở độ tuổi 17 bước sang 18 – cái ngưỡng cửa cuối cấp 3 tại trường THPT Việt Đức. Tại sao mình lại lôi tuổi tác ra nói ở đây? Bởi vì chính bản thân mình ngay lúc này đang đứng ở giữa ranh giới của hai thế giới đó.
Cách đây tầm 6-7 năm thôi, hồi mình còn học tiểu học hay mới chập chững lên lớp 6, lớp 7, mình thề với các bạn là cứ bước sang tháng 11, tháng 12 âm lịch là trong lòng nó rạo rực không tài nào tả nổi. Ngày nào đi học về cũng lấy quyển lịch tờ treo trên tường ra đếm từng ngày một. Lúc ấy chưa có điện thoại xịn như bây giờ đâu, tối tối chỉ biết bật cái TV màn hình phẳng đời đầu lên, mở YouTube cày đi cày lại mấy bản nhạc chế của anh Vanh Leg như "Tết Nhà Bà Hoan" hay "Tết Tung Tăng", nghe đến thuộc làu từng câu từng chữ mà vẫn cười nắc nẻ. Cảm giác lúc ấy Tết nó to lớn, nó lấp lánh và diệu kỳ lắm.
Ấy thế mà chỉ vài năm sau, khi mình bước vào cuối cấp 3, cái cảm giác háo hức điên cuồng ấy tự nhiên cứ vơi đi lúc nào không hay. Mình vẫn thích không khí Tết nhé, vẫn thích cái tiết trời mưa phùn gió bấc đặc sản của miền Bắc dịp đầu xuân, nhưng trong đầu bắt đầu xuất hiện những nỗi lo rất "người lớn". Nào là ra Tết cái là thi thử liên miên, deadline bài vở chạy sát đít, rồi áp lực phải đỗ nguyện vọng 1 đại học. Từ chính sự thay đổi tâm lý của bản thân cộng với việc quan sát bố mẹ, cô dì chú bác trong nhà mỗi dịp cuối năm, mình mới ngẫm ra được nguyên nhân sâu xa giải thích cho sự trái ngược giữa trẻ con và người lớn mỗi khi Tết về.
2. Trong mắt trẻ con, Tết đơn giản là một "thiên đường" không âu lo
Bạn cứ thử hỏi bất kỳ một đứa nhóc cấp 1 nào xem nó thích gì nhất trong năm, 99% câu trả lời sẽ là Tết (1% còn lại chắc là nghỉ hè). Với tụi nhỏ, Tết được cấu thành từ toàn những thứ sung sướng nhất trên đời gộp lại.
Chuỗi ngày thoát khỏi cảnh gọi dậy lúc 6 giờ sáng
Cái sướng đầu tiên và trực diện nhất chính là được nghỉ học dài ngày. Anh em nào ở miền Bắc thì biết rồi đấy, mùa đông tháng Chạp rét cắt da cắt thịt, đang cuộn tròn trong cái chăn bông ấm ơi là ấm mà nghe tiếng chuông báo thức lúc 6 giờ sáng để mặc đồng phục đi học thì đúng là cực hình. Tết đến đồng nghĩa với việc trường học đóng cửa nghỉ ngơi hơn một tuần liền. Không kiểm tra miệng đầu giờ, không chép phạt, không phải lo soạn sách vở. Mặc dù các thầy cô vẫn hay giao một đống "bài tập Tết" mang về làm cho đỡ quên kiến thức, nhưng thú thật đi, có mấy ai đụng vào đống đề đấy trước tối Mùng 4 Tết đâu cơ chứ!
Sức hút "không thể chối từ" của những phong bao lì xì đỏ chói
Chứ còn gì nữa! Nhắc đến Tết của trẻ con mà bỏ qua tiết mục mừng tuổi thì coi như thiếu mất một nửa linh hồn. Với một đứa trẻ ngày thường chỉ được bố mẹ cho 5 nghìn, 10 nghìn ăn sáng hay mua gói bim bim cổng trường, thì việc cầm trên tay những tờ tiền polymer mới cứng, thơm phức mùi mực in vào ngày Mùng 1 giống như việc bỗng dưng trúng số độc đắc vậy.
Tụi trẻ con đâu cần quan tâm ngoài kia kinh tế suy thoái ra sao, lạm phát thế nào. Chúng nó chỉ biết là hôm nay có khách đến nhà chúc Tết, mình khoanh tay đứng chào một câu thật to rõ ràng là auto có phong bao đỏ đút túi. Dù sau đó rất nhiều đứa sẽ phải đối mặt với "cú lừa kinh điển nhất lịch sử nhân loại" mang tên: "Đưa đây mẹ cất hộ cho, bao giờ lớn mẹ trả", nhưng cái khoảnh khắc tối Mùng 3 ngồi lôi toàn bộ số phong bao dưới gối ra bóc, vuốt phẳng từng tờ 10 nghìn, 20 nghìn, 50 nghìn rồi ngồi cộng nhẩm xem năm nay mình "giàu" cỡ nào, cảm giác ấy nó phê không ngôn từ nào diễn tả được.
Được nuông chiều hết cỡ và phá vỡ mọi quy tắc ngày thường
Ngày thường bạn uống một lon nước ngọt có ga hay ăn hai cái kẹo mút cùng lúc là kiểu gì cũng bị mẹ mắng cho một trận vì sợ sâu răng với tiểu đường. Nhưng Tết thì khác! Trên bàn phòng khách nhà nào cũng bày la liệt khay mứt Tết, hạt hướng dương, hạt dẻ cười, kẹo ngô, thạch rau câu, nước ngọt để sẵn trong tủ lạnh. Trẻ con sang nhà bà ngoại hay đi chúc Tết họ hàng cứ thế là ăn thả ga.
Chưa kể, ngày Tết còn có một "luật bất thành văn" ở Việt Nam mình là người lớn rất kiêng quát mắng hay đánh đòn trẻ con vào mấy ngày đầu năm mới vì sợ cả năm xui xẻo, mất hòa khí. Tụi nhỏ nắm thóp được tâm lý này nên tha hồ thức khuya đón Giao thừa, chạy nhảy nô đùa với anh chị em họ hàng từ tầng 1 lên tầng 3, mặc quần áo mới xịn sò con bò đi khoe khắp xóm mà chẳng sợ bị ai la rầy. Một thế giới chỉ có nhận quà, ăn ngon, mặc đẹp và chơi bời như thế, bảo sao tụi nó không mong cho được!
3. Còn người lớn thì sao? Đằng sau chữ "Tết" là cả một bầu trời gánh nặng
Khi chúng ta lớn lên, tấm vé miễn phí bước vào "thiên đường ngày Tết" của tuổi thơ chính thức bị thu hồi. Và người đứng ra trả tiền, trả công sức để vận hành cái thiên đường ấy cho bọn trẻ con vui chơi không ai khác chính là những người lớn trong gia đình.
Áp lực cơm áo gạo tiền khi mình trở thành "cây ATM" di động
Nếu trẻ con nhìn thấy phong bao lì xì là mắt sáng rực lên, thì người lớn nhìn thấy xấp phong bao rỗng chưa nhét ruột lại thấy đau ví ngang cơ bị DDoS hệ thống. Cứ thử làm một bài toán nhẩm đơn giản thế này thôi là anh em sẽ hiểu.
Một năm kinh tế thuận lợi, công ty làm ăn phát đạt, thưởng Tết vài chục triệu thì còn đỡ. Chứ vào những năm khó khăn, hoặc như bà con ở những vùng vừa phải gánh chịu thiên tai bão lũ khắc nghiệt suốt năm 2024 - 2025 mà mình từng viết bài chia sẻ, của cải mùa màng trôi theo dòng nước hết, thì cái Tết đến thực sự là một nỗi lo thắt ruột. Người lớn sợ Tết không phải vì họ ghét truyền thống, mà vì họ sợ cảm giác nhìn vào túi tiền eo hẹp của mình không lo nổi một cái Tết tươm tất bằng bạn bằng bè cho vợ con, bố mẹ.
Cơn ác mộng mang tên dọn nhà và chuỗi ngày "chôn chân" trong bếp
Nói đến khoản dọn nhà đón Tết thì ngay cả một đứa 17 tuổi như mình nghe thôi đã thấy rùng mình rồi chứ đừng nói đến bố mẹ. Nhà nào ở miền Bắc mà có bộ bàn ghế gỗ trắc, gỗ hương chạm trổ rồng phượng uốn lượn thì xác định luôn! Cứ tầm 26, 27 Tết là phải lôi bàn chải đánh răng cũ với chậu nước xà phòng ra ngồi kỳ cọ từng cái vảy rồng, từng khe kẽ nhỏ xíu giữa tiết trời lạnh buốt tay. Xong rồi còn lau bàn thờ, đánh bóng bộ đỉnh đồng, giặt rèm cửa, lau từng bậc cầu thang từ tầng 3 xuống tầng 1.
Mà dọn xong trước Tết đã được nghỉ đâu. Trong 3 ngày Tết, người vất vả nhất luôn là những người mẹ, người vợ, người chị trong gia đình. Sáng mở mắt ra là lo đun nước, chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên; trưa dọn cỗ mời khách; chiều vừa rửa xong đống bát đĩa ngập bồn rửa bằng nước lạnh (nhà nào bình nóng lạnh mà hỏng công tắc nữa thì đúng là ối dồi ôi luôn) thì tối lại bắt đầu làm cơm cúng tiếp. Quanh đi quẩn lại suốt mấy ngày toàn mùi dầu mỡ, mùi gà luộc, nem rán, canh măng móng giò. Khách đến thì ngồi ngoài phòng khách uống trà, cắn hướng dương cười nói rôm rả, còn người phụ nữ trong nhà nhiều khi chưa kịp thay bộ quần áo đẹp đã phải tất bật dưới bếp. Tết của người lớn đôi khi chẳng phải là kỳ nghỉ dưỡng, mà là một ca trực làm việc không lương với cường độ gấp đôi ngày thường.
Những câu hỏi thăm mang tính "sát thương chí mạng"
Đối với mấy anh chị sinh viên mới ra trường hoặc những người ở độ tuổi từ 22 đến 30 (như mấy anh chị cộng tác viên trong team mình tâm sự), nỗi ám ảnh lớn nhất dịp Tết không phải là dọn nhà, mà là những màn "hỏi cung" trá hình lời hỏi thăm từ họ hàng, hàng xóm.
Lúc còn bé thì người ta chỉ hỏi: "Cháu học lớp mấy rồi? Được học sinh giỏi không?". Nhưng khi bạn đã lớn, kịch bản lập tức đổi sang:
"Lương tháng bây giờ được mấy chục triệu rồi cháu?"
"Sao năm nay vẫn đi xe máy cũ thế, chưa mua ô tô à?"
"Bao giờ mới dẫn người yêu về ra mắt đây, định kén cá chọn canh đến bao giờ, con nhà bác A bằng tuổi mày nó đẻ đứa thứ hai rồi đấy!"
Thật sự luôn. Nhiều người hỏi chỉ vì thói quen xã giao thuận miệng chứ chẳng có ý xấu gì đâu, nhưng với người nghe – những người vừa trải qua một năm vật lộn với deadline công việc, bị cắt giảm nhân sự, hoặc vừa trải qua một mối tình "sớm nở chớm tàn" đầy vết xước trong lòng – thì những câu hỏi ấy chẳng khác nào xát muối vào vết thương. Ngoài mặt vẫn phải giữ phép lịch sự cười trừ "Dạ vâng, cháu cũng đang cố gắng ạ", nhưng bên trong thì chỉ ước có cái lỗ nào để chui xuống cho khuất mắt.
4. Mạng xã hội và sự phai nhạt của những kết nối thật
Có một thực tế khá buồn mà mình quan sát được trong vài năm trở lại đây, đó là cách chúng ta sử dụng công nghệ và mạng xã hội đang vô tình lấy cắp đi niềm vui nguyên bản của ngày Tết ở người lớn.
Hồi xưa làm gì có smartphone phổ biến, làm gì có TikTok, Reels hay Threads. Tối 30 Tết cả đại gia đình ngồi quây quần bên nồi bánh chưng hoặc dán mắt vào chiếc TV xem Táo Quân, vừa xem vừa bình luận rôm rả. Còn bây giờ? Nhiều khi cả nhà ngồi chung một bộ ghế sofa thật đấy, nhưng mỗi người lại cắm mặt vào một chiếc màn hình điện thoại riêng. Người thì bận lướt xem thiên hạ trên Facebook khoe thưởng Tết trăm triệu, khoe ảnh check-in du lịch sang chảnh rồi tự chuốc lấy cái gọi là "áp lực đồng trang lứa" (peer pressure). Người thì mùng 1, mùng 2 Tết rồi mà tiếng chuông thông báo tin nhắn công việc trên Zalo, Telegram vẫn kêu ting ting liên tục không dứt ra được.
Trẻ con thì chưa bị cuốn vào cái vòng xoáy "làm màu" hay so sánh cuộc đời mình với người khác trên không gian mạng như thế. Chúng nó sống trọn vẹn với hiện tại: có kẹo ngon trước mặt là ăn, có pháo hoa nổ trên bầu trời là ngước lên trầm trồ reo hò, có anh chị em đứng cạnh là rủ nhau chơi đuổi bắt. Chính sự hồn nhiên, không toan tính và không bị phân tâm bởi thế giới ảo đã giữ cho cái Tết của trẻ thơ luôn vẹn nguyên màu sắc rực rỡ nhất.
5. Làm sao để người lớn tìm lại được niềm vui mỗi độ Xuân về?
Mình biết là quy luật của thời gian thì chẳng ai cưỡng lại được. Ai rồi cũng phải lớn lên, phải gánh vác trách nhiệm trên vai thôi, ngay cả mình chỉ một hai năm nữa bước chân vào giảng đường đại học, đi làm thêm tự kiếm đồng tiền đầu tiên cũng sẽ hiểu sâu sắc hơn nữa những giọt mồ hôi của bố mẹ. Nhưng chẳng lẽ cứ lớn lên là chúng ta phải chấp nhận sống chung với nỗi sợ Tết mãi sao?
Theo góc nhìn cá nhân của mình, để Tết nhẹ nhàng và đáng mong chờ hơn với người lớn, bản thân mỗi gia đình cần tự "cởi trói" khỏi những thủ tục rườm rà không cần thiết. Thay vì mâm cao cỗ đầy 7-8 món ăn không hết rồi lại đùn đẩy nhau cất tủ lạnh ăn lại suốt mấy ngày liền, hãy nấu vừa đủ, ưu tiên những món gọn nhẹ để mẹ và các chị có thời gian nghỉ ngơi, diện áo dài đi chụp ảnh du xuân. Việc dọn dẹp nhà cửa hay rửa bát ngày Tết cũng nên được chia đều cho cả cánh đàn ông và thanh niên trong nhà phụ giúp, chứ đừng mặc định đó là nghĩa vụ của riêng phụ nữ.
Và quan trọng hơn cả là hãy thử một lần tạm gạt chiếc điện thoại sang một bên, tắt bớt thông báo mạng xã hội đi vài tiếng đồng hồ. Hãy thử bước ra hiên nhà vào sáng Mùng 1, hít một hơi thật sâu cái không khí lành lạnh vương chút mưa bụi đầu xuân và mùi trầm hương thoang thoảng, nhìn ông bà bố mẹ vẫn còn khỏe mạnh ngồi cười nói bên con cháu. Đôi khi hạnh phúc của người lớn trong ngày Tết không nằm ở sự háo hức nhận quà như trẻ nhỏ, mà nằm ở sự bình yên khi thấy những người mình yêu thương nhất vẫn còn hiện diện đầy đủ bên cạnh mình sau một năm dài giông bão.
Bài viết được biên soạn hoàn toàn bằng trải nghiệm cá nhân và chất xám 100% của đội ngũ Tết Pro, phản ánh góc nhìn thực tế về văn hóa đời sống ngày Tết Việt Nam. Nếu bạn có kỷ niệm tuổi thơ nào đáng nhớ về ngày Tết, hãy để lại bình luận phía dưới để cùng tâm sự với tụi mình nhé!
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tết Pro nhé. Sự ủng hộ bằng 1 lượt share và commnet của các bạn chính là động lực to lớn nhất để mình tiếp tục ra thêm nhiều bài viết chất lượng hơn nữa.
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Copyright © Tết Pro
