Mở đầu
Hello, xin chào tất cả quý vị độc giả cũng như là anh em đã quay trở lại với bài viết mới nhất của mình ngày hôm nay. Đã khá lâu rồi mình mới lại có dịp ngồi vào bàn học, phủi bụi chiếc máy tính quen thuộc và gõ những dòng tâm sự dài ngoằng này gửi tới mọi người. Mấy hôm nay thời tiết Hà Nội bắt đầu chuyển mình sang thu rồi đấy anh em ạ, sáng sớm bước chân ra đường đi học thấy cái gió heo may lành lạnh thổi qua người mà tự dưng trong lòng lại bồi hồi lạ thường. Chẳng hiểu sao cứ mỗi lần ngửi thấy cái mùi gió lạnh đầu mùa này là đầu óc mình lại nhảy số nghĩ ngay đến Tết, dù cònตั้ง mấy tháng nữa mới hết năm.
Chắc những bạn theo dõi mình từ những ngày đầu đều biết ngoài việc chia sẻ code lỏ, template hay thủ thuật công nghệ ra thì mình từng dành rất nhiều tâm huyết cho các dự án blog văn hóa như "Đêm Giao Thừa", "Chiều Cuối Năm" và hiện tại là "Tết Pro". Trong thời đại mà người ta chỉ cần gõ vài chữ là con AI nó nhả ra một bài văn mẫu dài cả trang giấy trong chưa đầy 30 giây, mình vẫn giữ nguyên quan điểm cũ: ngồi tự vắt óc, dùng chính chất xám và cảm xúc thật của bản thân để kể chuyện cho anh em nghe. Hôm nay, nhân một buổi tối rảnh rỗi hiếm hoi sau khi giải quyết xong đống đề cương ôn thi ngập mặt, mình muốn cùng các bạn ngồi lại đây, pha một cốc trà nóng và dãi bầy về một câu hỏi mà ai lớn lên cũng từng tự hỏi ít nhất một lần: Tết có còn vui như ngày bé không, hay chính chúng ta đã thay đổi mất rồi?
1. Ký ức Tết ngày bé: Cái thời chưa có smartphone, chỉ có TV và những niềm vui "xịn sò"
Thử nhắm mắt lại và tua ngược thời gian về khoảng 8 hay 10 năm trước xem nào. Hồi đó tụi mình còn là những đứa trẻ con học tiểu học, cấp hai, chưa đứa nào có điện thoại thông minh riêng để mà suốt ngày cắm mặt vào lướt mạng xã hội như bây giờ đâu. Cái cảm giác mong chờ Tết của một đứa trẻ con thời ấy nó mãnh liệt kinh khủng khiếp. Ngay từ hôm rằm tháng Chạp hay ngày 23 cúng ông Công ông Táo thôi là trong người đã rạo rực hết cả lên rồi, đi học trên lớp mà tâm trí cứ treo ngược cành cây, chỉ trực chờ thầy cô phát thông báo nghỉ Tết là hò reo như bắt được vàng.
Mình nhớ như in cái không khí những ngày giáp Tết hồi nhỏ, lúc ấy nhà mình hay mở cái TV màn hình phẳng đời đầu lên, bật YouTube nghe đi nghe lại mấy bản nhạc chế Tết huyền thoại của anh Vanh Leg như "Tết Nhà Bà Hoan", "Rộn Ràng Tết Đến" hay "Tết Tung Tăng". Cứ nghe thấy cái giai điệu quen thuộc ấy vang lên từ loa TV hàng xóm là biết Tết đã chạm ngõ thật rồi, cảm giác nó cứ gọi là phê không tả nổi.
Niềm vui của tụi trẻ con ngày ấy sao mà nó đơn giản và trong trẻo đến thế. Cả năm trời mới được mẹ dẫn đi chợ Tết sắm cho một bộ quần áo mới, mà các bà mẹ Việt Nam thì ai cũng có chung một công thức là luôn chọn mua rộng hơn một size với lý do kinh điển: "Mua rộng ra một tí năm sau lớn còn mặc tiếp được". Ấy vậy mà vẫn sướng rơn! Đêm 30 Tết tắm rửa bằng nước mùi già thơm phức xong là đem bộ quần áo mới ra ủi phẳng phiu, gấp gọn gàng để ngay cạnh gối, nằm ngủ mà cứ thấp thỏm sợ sáng mai dậy muộn.
Đặc sản "mưa xuân" và những đồng tiền lì xì thơm mùi giấy mới
Nhắc đến Tết miền Bắc tụi mình thì làm sao mà thiếu được cái combo thời tiết mưa phùn, mưa bụi bay lơ lửng như vòi tưới phun sương kèm theo cái rét ngọt cắt da cắt thịt. Với người lớn thì mưa phùn gây nồm ẩm bẩn thỉu khó chịu thật đấy, nhưng trong mắt một đứa trẻ con khi được về quê bà ngoại ăn Tết thì thời tiết nào cũng đẹp hết. Mình nhớ những chiều 29, 30 Tết chạy lon ton quanh vườn rau nhà bà ngoại, ngồi chầu chực bên bếp lửa hồng rực trông nồi bánh chưng. Thật ra nói là trông bánh cho oai thế thôi chứ mục đích chính là hóng vùi mấy củ khoai lang vào tro nóng, hoặc chờ lúc vớt bánh để được nhận phần là một chiếc bánh chưng con con gói bằng phần gạo và đỗ thừa cuối rổ.
Rồi đến sáng mùng 1 Tết, khoảnh khắc được nhận những phong bao lì xì đỏ chót mới thật sự là đỉnh cao của sự sung sướng. Hồi đó tờ 10 nghìn, 20 nghìn hay 50 nghìn mới cứng, thơm phức mùi mực in được rút ra từ bao lì xì đã là cả một gia tài khổng lồ. Mình cứ nhét chặt xấp tiền lẻ ấy vào túi áo khoác, đi chúc Tết từ nhà này sang nhà khác mà cứ 5 phút lại phải thò tay vào túi sờ một cái xem tiền còn ở đó không. Nỗi sợ lớn nhất của tuổi thơ ngày ấy không phải là bài tập về nhà, mà là câu nói đầy quyền lực của mẹ: "Đưa đây mẹ cất hộ cho, bao giờ cần mua gì mẹ đưa". Và tất nhiên, số tiền đó một khi đã vào "ngân hàng mẹ" thì sẽ bay màu vĩnh viễn không bao giờ thấy ngày hoàn trả haha.
2. Khi chúng ta lớn lên: Tại sao Tết bỗng dưng trở nên "nhạt" đi?
Rồi thời gian thấm thoát thoi đưa, tụi mình lớn lên lúc nào chẳng hay. Không biết anh em có giống mình không, nhưng càng bước qua những năm tháng cấp 3, nhất là khi đứng trước ngưỡng cửa kỳ thi tốt nghiệp THPTQG đầy cam go và bắt đầu va chạm với những suy nghĩ của người trưởng thành, cái cảm giác háo hức chờ Tết nó cứ vơi dần đi mỗi năm một ít. Nhiều người xung quanh mình cứ than thở rằng: "Sao Tết bây giờ nhạt thế nhỉ, chẳng còn tí không khí nào giống ngày xưa!".
Nhưng ngẫm kỹ lại mà xem. Tết có bao giờ thay đổi đâu? Hoa đào vẫn nở, mưa xuân vẫn rơi, pháo hoa đêm giao thừa vẫn bắn rực trời đấy thôi. Thứ duy nhất thay đổi chính là bản thân chúng ta và nhịp sống của xã hội xung quanh.
Ngày xưa điều kiện kinh tế còn chưa dư dả, cả năm trời mới có dịp Tết để được ăn miếng thịt gà luộc chấm muối tiêu chanh, ăn miếng giò lụa, uống lon nước ngọt có ga hay mua bộ đồ mới. Còn bây giờ thì sao? Chúng ta thích ăn gà, ăn giò thì ra chợ đầu ngõ lúc nào cũng có. Thích mua quần áo đẹp thì chỉ cần mở điện thoại lên săn sale đặt hàng vài hôm là shipper gọi ra nhận đồ mỏi tay. Khi mọi thứ vật chất đã xuất hiện thường trực suốt 365 ngày trong năm, Tết vô tình mất đi cái đặc quyền là "dịp duy nhất được hưởng thụ" như trong ký ức tuổi thơ.
Khi còn bé, Tết đồng nghĩa với việc được xả hơi tuyệt đối. Còn khi đã lớn, đằng sau kỳ nghỉ Tết ngắn ngủi là cả một núi áp lực đang chực chờ ngay sau ngày mùng 5, mùng 6. Với học sinh tụi mình là đống đề cương ôn thi đại học dày cộp, là nỗi lo điểm số, trường lớp. Với các anh chị sinh viên mới ra trường hay người đã đi làm thì còn ối dồi ôi hơn nữa: tiền tàu xe về quê, tiền quà cáp biếu hai bên nội ngoại, tiền mừng tuổi, rồi cả những màn "tra khảo" đầy ám ảnh từ họ hàng kiểu: "Lương tháng được bao nhiêu rồi?", "Bao giờ định dẫn người yêu về ra mắt?", "Học trường đấy ra làm nghề gì?". Chính những áp lực vô hình đó đã biến kỳ nghỉ lễ thành một cuộc sát hạch tâm lý khiến nhiều người trẻ cảm thấy ngột ngạt và chỉ muốn trốn trong phòng.
3. Mạng xã hội và công nghệ đã "ăn cắp" bầu không khí Tết truyền thống như thế nào?
Là một người viết blog công nghệ và tiếp xúc với internet mỗi ngày, mình nhìn thấy rất rõ mặt trái của các nền tảng số đối với ngày Tết cổ truyền. Nếu như khoảng những năm 2015 về trước, khách đến nhà chúc Tết là cả chủ lẫn khách quây quần bên bàn trà, vừa bóc hạt hướng dương, hạt dưa vừa rôm rả kể chuyện làm ăn, chuyện làng trên xóm dưới tiếng cười nói vang cả một góc sân.
Còn cảnh tượng quen thuộc của những năm 2025 - 2026 này là gì? Khách đến nhà, sau khoảng 5 phút chào hỏi xã giao vài ba câu lấy lệ, câu tiếp theo rất có thể sẽ là: "Cho cháu xin mật khẩu Wifi nhà mình với ạ!". Thế rồi người lớn thì cắm mặt vào lướt Facebook, đọc tin tức; trẻ con và thanh niên thì ngồi tụm một góc cày game Liên Quân hoặc lướt TikTok xem những chiếc video ngắn vô tận. Căn phòng khách đông kín người nhưng lại rơi vào một khoảng lặng kỳ quặc, chỉ có âm thanh nhạc nền chát chúa phát ra từ những chiếc loa điện thoại.
Thậm chí đến cả lời chúc Tết đêm Giao thừa giờ đây cũng bị công nghiệp hóa. Thay vì tự tay gõ một dòng tin nhắn chân thành hỏi thăm người bạn cũ, người ta chỉ việc copy một đoạn văn mẫu sáo rỗng, hoặc nhờ công cụ AI soạn hộ một bài thơ chúc Tết rồi nhấn nút chuyển tiếp hàng loạt cho 50 người trên Zalo, Messenger cùng một lúc. Nhanh thì có nhanh thật đấy, tiện thì có tiện thật đấy, nhưng sao đọc xong mà thấy nó lạnh lẽo và vô hồn đến lạ!
Ngay cả những thủ tục truyền thống cũng dần bị rút gọn tối đa. Nhiều gia đình ở thành phố giờ ngại cảnh dọn dẹp bày biện nên chọn đi đặt cỗ sẵn, mua bánh chưng gói sẵn ở siêu thị, hoặc xách vali đi du lịch suốt mấy ngày Tết. Mình không hề phê phán lối sống hiện đại đó vì mỗi người có một cách tận hưởng cuộc sống riêng, nhưng rõ ràng khi chúng ta lược bỏ đi những công đoạn chuẩn bị vất vả, cái cảm giác nôn nao chờ đợi khoảnh khắc giao thời cũng theo đó mà vơi đi một nửa.
4. Góc nhìn khi trưởng thành: Tết không mất đi, Tết chỉ chuyển từ "Nhận" sang "Cho"
Từng có một khoảng thời gian mình cũng hùa theo đám đông mà nghĩ rằng Tết chán phèo, Tết chỉ tổ mệt người khi phải nai lưng ra dọn nhà, lau từng cái khe ghế gỗ rồng phượng bám đầy bụi hay rửa hàng chồng bát đĩa lạnh cóng tay dưới tiết trời 10 độ C. Nhưng rồi có một trải nghiệm cá nhân đã làm thay đổi hoàn toàn suy nghĩ trong đầu mình.
Đó là dịp Tết năm ngoái, sau một khoảng thời gian mình tự mày mò thức đêm viết code, xây dựng blog và nhận được những khoản doanh thu đầu tiên từ việc bán template cũng như tiền quảng cáo Google AdSense. Dù số tiền mình kiếm được bằng chính sức lao động và chất xám của bản thân lúc ấy chưa phải là quá lớn lao gì đâu, nhưng lần đầu tiên trong đời, mình tự cầm tiền của mình đi mua một hộp quà Tết biếu bà ngoại, mua tặng mẹ một món đồ mới và tự tay chuẩn bị những phong bao lì xì nhỏ để mừng tuổi lại cho các em trong họ.
Mọi người không biết đâu, cái khoảnh khắc nhìn ánh mắt bất ngờ xen lẫn tự hào của mẹ và nụ cười móm mém của bà ngoại khi nhận món quà từ đứa cháu ngày nào còn bé tí, trong lòng mình nó dâng lên một cảm xúc ấm áp khó tả cực kỳ. Lúc ấy mình mới chợt bừng tỉnh và ngộ ra một chân lý rất đời thường: Hóa ra Tết chưa bao giờ hết vui, chỉ là định nghĩa về niềm vui ngày Tết đã thay đổi theo độ tuổi của chúng ta mà thôi!
Sự chuyển giao thế hệ trong mỗi mái nhà
Ngày bé, chúng ta thấy Tết vui vì mình ở vị thế của "người được nhận". Mình được nhận quần áo mới, được nhận tiền lì xì, được nhận sự chăm bẵm và tận hưởng trọn vẹn bầu không khí lễ hội do bố mẹ, ông bà vất vả tạo ra. Khi ấy, mình đâu có biết để có được mâm cơm cúng tất niên tươm tất chiều 30 Tết, mẹ đã phải dậy từ 5 giờ sáng đi chợ trong cái mưa phùn lạnh buốt; để có được ngôi nhà sạch bóng và cành đào tươi thắm trưng ở phòng khách, bố đã phải lo toan tính toán chi tiêu suốt cả tháng cuối năm.
Đến khi trưởng thành, vai trò ấy bắt đầu chuyển giao sang cho chúng ta. Chúng ta bước sang vị thế của "người kiến tạo" và "người cho đi". Tết của người trưởng thành không còn đo bằng số tờ tiền đếm được trong phong bao lì xì nữa, mà đo bằng việc nhìn thấy bố mẹ vẫn còn khỏe mạnh, nhìn thấy bà ngoại dù tuổi cao đôi lúc hơi lẫn một chút nhưng vẫn ngồi cười hiền hậu bên con cháu, nhìn thấy cả đại gia đình sau một năm bươn chải ngược xuôi vẫn có thể ngồi đông đủ bên nhau không thiếu một ai.
Sau những biến cố thiên tai bão lũ khắc nghiệt hay những dịch bệnh bất ngờ ập đến trong vài năm trở lại đây mà chúng ta từng chứng kiến, mình càng thấm thía hơn giá trị của hai chữ "bình an" và "đoàn viên". Ngoài kia có biết bao nhiêu người muốn có một mái nhà để trở về ngày cuối năm, muốn được nghe tiếng mẹ cằn nhằn giục dậy sớm dọn nhà ngày Tết mà còn chẳng có cơ hội. Vậy nên những sự tất bật, những công việc không tên tưởng chừng như phiền toái vào dịp cuối năm thực chất lại là sợi dây gắn kết các thành viên trong gia đình lại gần nhau hơn.
5. Làm sao để giữ lại "hồn Tết" cho riêng mình?
Nếu bạn đang đọc đến những dòng này và vẫn cảm thấy sợ Tết hay thấy Tết nhạt nhòa, hãy thử thay đổi góc nhìn và cách đón nhận nó ngay từ dịp Tết sắp tới xem sao nhé. Thay vì ngồi chờ đợi không khí Tết tự tìm đến với mình như hồi còn bé, hãy chủ động tự tạo ra Tết bằng những hành động nhỏ bé nhất:
- Chủ động cất chiếc điện thoại vào túi quần, tắt thông báo mạng xã hội đi vài tiếng đồng hồ khi ngồi bên mâm cơm tất niên hoặc khi đi chúc Tết ông bà, họ hàng để thực sự lắng nghe và trò chuyện bằng ánh mắt, nụ cười thật.
- Xắn tay áo lên phụ bố mẹ lau dọn bàn thờ, cùng ra chợ hoa ngày 28, 29 Tết để ngắm nhìn dòng người hối hả mua đào, mua quất – đó chính là nơi không khí Tết hiện hữu rõ rệt và sống động nhất.
- Trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại bên những người thân yêu, bởi thời gian của chúng ta thì còn dài, nhưng những cái Tết có đầy đủ ông bà, cha mẹ ở bên cạnh thì cứ vơi dần đi sau mỗi lần tờ lịch cuối cùng trên tường được xé xuống.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tết Pro nhé. Nếu bài viết này chạm đến một góc ký ức nào đó trong bạn, hãy để lại một lượt chia sẻ và một dòng commnet tâm sự về kỷ niệm Tết đáng nhớ nhất của bạn ở phía dưới cho mình cùng đọc với nha!
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Copyright © Tết Pro
