Mở đầu
Hello, xin chào tất cả các bạn độc giả đang đọc bài viết tiếp theo của mình trên Tết Pro! Hôm nay là một buổi tối cuối tháng 9, ngồi trong phòng học bài mà gió thu Hà Nội thổi qua khe cửa sổ lành lạnh làm mình tự dưng thấy bồi hồi lạ thường. Chẳng hiểu sao cứ mỗi lần thời tiết bắt đầu chuyển mình se lạnh như thế này là trong đầu mình lại nảy số nghĩ ngay đến Tết, mặc dù lịch ôn thi THPTQG 2027 của mình thì đang chất đống trước mặt đây này. Những bạn nào theo dõi mình từ lâu thì chắc đều biết ngoài Tết Pro ra, mình còn dành một tình yêu cực kỳ lớn cho các blog chủ đề văn hóa Tết cổ truyền như Đêm Giao Thừa, Chiều Cuối Năm trước kia hay hiện tại là Tết Pro.
Mấy hôm trước ngồi lướt mạng xã hội, mình thấy anh em tranh cãi nhau nảy lửa xem ăn Tết ở quê vui hơn hay ở lại thành phố sướng hơn. Người thì bảo về quê mệt mỏi toàn cỗ bàn rửa bát, người lại kêu ở phố buồn thối ruột chẳng có tí vị Tết nào. Vì bản thân mình vừa sống và đi học ở ngay giữa lòng thủ đô Hà Nội, lại vừa có những năm về quê nội, quê ngoại ăn Tết trọn vẹn nên mình thấm thía cái sự khác biệt này hơn ai hết. Hôm nay mình sẽ gác lại chuyện code lỏ và công nghệ một hôm, ngồi gõ phím bằng chính trí nhớ và chất xám của mình để dẫn các bạn đi qua hai thế giới: Tết quê và Tết phố xem thực sự nó khác nhau đến mức nào nhé!
1. Những ngày giáp Tết: Một bên tắc đường nghẹt thở, một bên khói bếp cay xè mắt
Nếu để so sánh sự đối lập rõ rệt nhất giữa hai nơi thì chắc chắn phải tính từ hôm 23 tháng Chạp cúng ông Công ông Táo trở đi.
Ở trên phố, đặc biệt là Hà Nội chỗ mình sống, những ngày từ 25 đến 28 Tết thực sự là một cuộc chiến sinh tồn ngoài đường phố. Không ngoa một chút nào đâu anh em ạ! Bạn cứ thử ra đường Láng, Nguyễn Trãi, Cầu Giấy hay dọc mấy tuyến phố quanh trường THPT Việt Đức của mình vào tầm chiều tối mà xem, xe cộ ken đặc nhích từng xăng-ti-mét một. Trên vỉa hè thì hoa đào Nhật Tân, quất Tứ Liên, hoa mai, địa lan bày tràn ngập đủ màu sắc rực rỡ, nhìn thì rất là thích mắt đấy nhưng đi kèm với nó là tiếng còi xe inh ỏi, các anh shipper chở những thùng bia, giỏ quà Tết phóng bạt mạng cho kịp đơn cuối năm.
Người thành phố chuẩn bị Tết theo kiểu công nghiệp và vội vã hơn rất nhiều. Bố mẹ mình hay các gia đình trên phố thường phải đi làm đến tận hết ngày 27, 28 Tết mới được nghỉ, thành ra mọi thứ đều dồn vào những chuyến đi siêu thị vơ vét đồ đạc. Cảnh tượng đứng xếp hàng chờ thanh toán ở siêu thị lúc 9-10h đêm ngày 28 Tết, xe đẩy nào cũng chất cao như núi từ xúc xích, thịt bò đông lạnh, bánh kẹo cho đến nước ngọt, nhìn ai cũng bơ phờ mệt mỏi như sợ ngày mai thế giới hết sạch đồ ăn vậy.
Nhưng chỉ cần bạn bước chân lên xe về quê vào ngày 28, 29 Tết thôi là một bầu trời hoàn toàn khác mở ra trước mắt.
Cái cảm giác vừa mở cửa xe bước xuống đầu làng, hít một hơi thật sâu cái không khí lạnh buốt đặc trưng của miền Bắc pha lẫn mùi bùn đất ngai ngái, mùi rơm rạ ẩm ướt và đặc biệt là mùi khói đốt lá khô dọn đường làng... cứ gọi là phê! Ở quê không có nhà cao tầng san sát chắn gió như trên phố nên gió mùa đông bắc hay mưa phùn bay bay nó thổi thẳng vào mặt lạnh buốt giá. Thế nhưng không khí làng xóm lại ấm cúng và nhộn nhịp theo một cách rất riêng. Không có cảnh tắc đường hàng giờ đồng hồ, thay vào đó là tiếng loa phát thanh của xã vang lên từ sáng sớm thông báo lịch tổng vệ sinh đường làng ngõ xóm, tiếng lợn kêu eng éc từ các nhà chung nhau "đụng lợn", tiếng trẻ con chạy nhảy gọi nhau í ới khắp ngõ.
2. Câu chuyện gói bánh chưng và "nỗi ám ảnh" mang tên cỗ bàn, rửa bát
Chuyển sang chuyện ẩm thực và bếp núc thì hai thế giới này lại càng đi theo hai ngả rẽ trái ngược nhau hoàn toàn.
Tết phố: Nhàn tênh nhờ dịch vụ tận răng nhưng thiếu đi lửa ấm
Thú thật với các bạn là ở phố bây giờ, kiếm được một nhà còn giữ thói quen tự rửa lá dong, đãi đỗ, ngồi gói bánh chưng và bắc bếp củi luộc ở sân là cực kỳ hiếm. Nhà ống san sát nhau, lấy đâu ra sân rộng mà đốt củi, chưa kể khói bay sang nhà hàng xóm hoặc lên chung cư báo cháy kêu inh ỏi thì ối dồi ôi luôn. Thế nên giải pháp nhanh gọn lẹ nhất của các mẹ trên phố là đặt mua sẵn! Chỉ cần nhấc điện thoại lên nhắn một tin trên Zalo hoặc ra thẳng mấy hàng quen ngoài chợ là có ngay vài cặp bánh chưng nếp nương, giò lụa, giò bò Ước Lễ đóng túi hút chân không xịn sò con bò.
Mâm cỗ Tết ở phố bây giờ cũng được tối giản đi rất nhiều rồi. Ngoài mâm cơm cúng Giao thừa và sáng mùng 1 vẫn giữ truyền thống có con gà luộc ngậm bông hoa hồng, bát canh măng, đĩa nem rán thì sang đến mùng 2, mùng 3 là cả nhà chán ngấy đồ nếp. Lúc đấy tủ lạnh sẽ nhường chỗ cho đồ ăn lẩu, thịt nướng BBQ, salad hoặc đơn giản là kéo nhau ra hàng bún ốc, bún riêu đầu phố (dù giá ngày Tết bị "chặt chém" gấp đôi ngày thường nhưng vẫn đông nghịt người ăn).
Tết quê: Vui từ lúc chuẩn bị nhưng "hãi hùng" khoản dọn dẹp
Còn ở quê thì sao? Cái vui nhất của Tết quê thực chất không nằm ở lúc ngồi vào mâm ăn, mà nằm ở quá trình cả đại gia đình xúm vào chuẩn bị từ ngày 27, 28 Tết. Mình vẫn nhớ như in những lần về quê ngoại, mấy anh em phải ra bể nước mưa lạnh buốt như nước đá để cọ từng tàu lá dong cho sạch bụi, tay đứa nào đứa nấy đỏ ửng lên vì cóng. Rồi cảnh ông bà ngồi chẻ lạt giang, bố với các chú ngồi gói bánh vuông chằn chặn, tối đến thì bắc cái nồi tôn khổng lồ lên bếp kiềng ba chân đun bằng củi nhãn, củi xoan.
Cái khoảnh khắc ngồi canh nồi bánh chưng đêm 29 Tết ở quê là thứ mà tiền bạc trên phố không bao giờ mua được. Khói bếp củi bay vào mắt cay xè, nước mũi chảy ròng ròng vì lạnh, mấy anh em vùi mấy củ khoai lang, bắp ngô vào đống than hồng dưới gầm bếp, vừa ngồi hơ tay vừa mở mồm bốc phét đủ thứ chuyện trên trời dưới biển từ chuyện học hành ở trường cho tới chuyện game gủng.
Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, Tết quê có một "góc khuất" khiến không ít chị em phụ nữ và cả tụi thanh niên tụi mình phải rùng mình: Đó là chuỗi ngày làm cỗ và rửa bát bất tận!
Ở quê trọng lễ nghĩa và họ hàng đông đúc. Sáng làm 4-5 mâm cúng rồi anh em chú bác sang ăn, trưa vừa dọn xong nghỉ lưng được một tí thì chiều lại bắt đầu băm chặt làm cỗ tối đón khách. Ăn xong một bữa cỗ quê là một núi bát đĩa chồng chất ngoài sân giếng. Mà khổ nỗi thời tiết miền Bắc dịp Tết lại hay mưa phùn kèm rét đậm, mỡ gà với mỡ thịt đông cứng lại bám chặt vào thành bát. Nhiều nhà ở quê chưa lắp bình nóng lạnh dẫn ra vòi rửa bát ngoài sân, cứ thế dội nước lạnh vào cọ, xà phòng rửa bát đổ cả đống mà sờ vào cái đĩa vẫn thấy nhờn rít cả tay. Ngồi rửa xong đống bát cho 5 mâm cỗ đứng dậy là cái lưng muốn gãy làm đôi luôn.
3. Đêm Giao thừa và Sáng mùng 1: Sự đảo ngược không tưởng giữa Quê và Phố
Có một nghịch lý cực kỳ thú vị mà chỉ khi trải nghiệm cả hai nơi bạn mới nhận ra: Ngày thường phố xá đông đúc ồn ào bao nhiêu, quê yên bình vắng vẻ bao nhiêu thì đúng vào ngày Tết, hai nơi này lại hoán đổi vị trí cho nhau.
- Đêm Giao thừa ở phố và cơn "thất thủ" mạng di động: Tối 30 Tết trên phố, sau khi cúng cơm tất niên xong là giới trẻ cùng các gia đình nô nức lên đồ kéo nhau lên bờ hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây hoặc các điểm bắn pháo hoa. Đường phố quanh khu trung tâm tắc cứng, người chen người không còn một chỗ thở. Đúng khoảnh khắc 0h00 khi pháo hoa nổ đùng đoàng trên bầu trời cũng là lúc... mạng 4G, 5G ở khu vực đó gần như "bay màu". Mình từng đứng xem pháo hoa mà mở Messenger hay Zalo lên định gửi tin nhắn chúc mừng năm mới cho bạn bè, bảng feed cứ xoay vòng vòng báo lỗi kết nối y hệt như đợt sập sever của Meta hồi tháng 6 vừa rồi vậy, do hàng vạn người cùng truy cập một trạm phát sóng một lúc.
- Sáng mùng 1 tĩnh lặng như tờ của Hà Nội: Trái ngược hoàn toàn với đêm Giao thừa náo nhiệt, sáng mùng 1 Tết ở Hà Nội lại mang một vẻ đẹp tĩnh mịch đến lạ kỳ. Toàn bộ dân tỉnh lẻ đã về quê hết, người Hà Nội đi xem pháo hoa về muộn thì đóng cửa ngủ nướng đến 10h-11h trưa. Bạn bước chân ra đường vào lúc 7h sáng mùng 1 Tết sẽ thấy một Hà Nội không khói bụi, không tiếng còi xe, chỉ có mùi khói hương trầm thoang thoảng bay ra từ các khung cửa gỗ старый và xác pháo giấy hồng rực trước hiên nhà. Nhiều lúc đi dọc những con phố vắng tanh dưới làn mưa xuân lất phất, cảm giác thời gian như ngừng trôi lại.
- Sáng mùng 1 rộn ràng từ 5 giờ sáng ở làng quê: Trong khi dân phố còn đang cuộn tròn trong chăn ấm thì ở quê, mới 5h30 - 6h sáng mùng 1 Tết là cả làng đã thức giấc. Loa truyền thanh của thôn xã bắt đầu phát những bản nhạc xuân bất hủ kiểu "Tết Tết Tết Tết đến rồi" vang vọng khắp cánh đồng. Sau khi cúng gia tiên xong là đại gia đình lập thành một "binh đoàn" đi chúc Tết từ nhà trưởng họ, nhà ông bà nội ngoại cho tới từng nhà cô dì chú bác trong xóm.
Đi chúc Tết ở quê rất vui vì đi từ đầu làng đến cuối làng đều là người quen, gặp ai giữa đường cũng dừng lại cười nói chúc tụng rôm rả, trẻ con thì xếp hàng dài nhận tiền lì xì đỏ chót. Tuy nhiên, đây cũng là lúc tụi học sinh, sinh viên tụi mình phải đối mặt với "vòng phỏng vấn" gắt gao từ họ hàng: "Năm nay học lớp mấy rồi cháu?", "Được học sinh giỏi không?", "Thế định thi trường đại học nào?", "Có người yêu chưa mà nhìn lớn tướng thế này rồi?"... Những câu hỏi vốn xuất phát từ sự quan tâm thật lòng của người quê thôi, nhưng hỏi đi hỏi lại ở chục nhà liên tiếp thì cũng làm anh em hơi toát mồ hôi hột đấy :)))
4. Tết thời đại 4.0: Khoảng cách đang thu hẹp nhưng chất riêng vẫn còn mãi
Bước sang năm 2026 rồi, khi mà công nghệ số và mạng xã hội phủ sóng đến từng ngõ ngách thì mình nhận thấy Tết quê cũng đã thay đổi rất nhiều, không còn thiếu thốn hay cách biệt hoàn toàn với Tết phố như thời ông bà, bố mẹ mình ngày xưa nữa.
Bây giờ về quê dịp Tết, đường bê tông, đường nhựa đã trải phẳng lì tận cửa, tối đến đèn LED nháy bảy sắc cầu vồng giăng kín từ cổng làng vào đến từng gốc cây trước sân nhà. Thậm chí ở quê bây giờ dịch vụ đặt cỗ trọn gói cũng phát triển mạnh, nhiều gia đình trẻ ở quê cũng chọn cách đặt sẵn mâm cỗ để giải phóng sức lao động cho phụ nữ có thời gian đi chơi, chụp ảnh áo dài. Và một cảnh tượng khá buồn cười nhưng rất thực tế ở cả quê lẫn phố hiện nay: Đó là khi khách đến chúc Tết, người lớn thì ngồi bàn uống trà mạn, cắn hạt hướng dương bàn chuyện đất đai kinh tế, còn hội trẻ con và thanh niên Gen Z thì ngồi tụm lại một góc ghế, mỗi đứa cầm một cái điện thoại cắm mặt vào gõ phím, lướt TikTok hoặc lập team đánh Liên Quân, Free Fire.
Dù công nghệ có làm hai nơi xích lại gần nhau đến mấy, có một thứ ranh giới vô hình không bao giờ xóa nhòa được: Tết phố là khoảng không gian của sự riêng tư, nghỉ ngơi cá nhân; còn Tết quê là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và cội nguồn huyết thống.
Ở chung cư hay khu đô thị trên phố, nhà nào biết nhà nấy. Có khi hàng xóm sát vách nhau cả năm chẳng nói chuyện câu nào, đến ngày 29 Tết họ kéo vali khóa cửa đi du lịch Đà Lạt, Phú Quốc hay xuất ngoại đến tận mùng 5 mới về, hành lang vắng lặng như chùa Bà Đanh. Sự riêng tư đó giúp con người ta được xả hơi tuyệt đối sau một năm vắt kiệt sức lực vì deadline công việc, học hành, không ai làm phiền ai.
Ngược lại, về quê là chấp nhận bước vào một không gian mở hoàn toàn. Cổng nhà ở quê ba ngày Tết chẳng mấy khi khóa, ai đi ngang qua ngõ cũng có thể tạt vào uống chén rượu xuân, ăn miếng trầu hay cái kẹo lạc. Có thể bạn sẽ thấy hơi ồn ào, hơi mệt vì phải giao tiếp nhiều, phải dậy sớm hay phụ giúp dọn dẹp, nhưng chính những sự "phiền toái đáng yêu" ấy lại là sợi dây giữ cho gia đình nhiều thế hệ không bị đứt gãy giữa cuộc sống hiện đại đầy thực dụng này. Với một đứa học sinh cấp 3 sắp bước vào ngưỡng cửa trưởng thành như mình, mỗi lần được về quê ngửi mùi khói hương trên bàn thờ tổ tiên, nhìn mái tóc bạc của bà ngoại dưới cái nắng hanh vàng hoặc cơn mưa bụi mùa xuân, mình luôn thấy lòng mình bình yên đến lạ.
Vậy còn bạn thì sao? Bạn thuộc team thích sự bình yên, thảnh thơi ngủ nướng của "Tết phố" hay thích cái không khí rộn ràng, đậm chất truyền thống của "Tết quê"? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần commnet phía dưới để chúng mình cùng nhau bàn luận nhé! Mọi sự ủng hộ bằng một lượt share và tương tác của anh em chính là nguồn động lực to lớn để mình tiếp tục thức đêm vắt chất xám viết thêm nhiều bài blog chất lượng hơn nữa.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tết Pro nhé.
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Copyright © Tết Pro
