Mở đầu
Hello, xin chào tất cả quý vị độc giả cũng như anh em đã quay trở lại với bài viết tiếp theo của mình! Mấy hôm nay thời tiết Hà Nội bắt đầu chuyển mình sang thu thật sự rồi anh em ạ, sáng sớm bước chân ra khỏi nhà đi học mà có cơn gió heo may thổi qua lạnh tê tái, tự dưng trong đầu mình lại nảy số nghĩ ngay đến cái không khí se lạnh của những ngày giáp Tết. Tối hôm qua, mấy anh chị họ thế hệ 8X với 9X đời đầu sang nhà mình chơi, cả lũ ngồi bóc nốt hộp bánh trung thu còn sót lại rồi uống trà mạn, thế nào câu chuyện lại lái sang chủ đề Tết ngày xưa rồi ngồi mở mồm bốc phét với nhau đến tận khuya.
Nghe các anh chị kể chuyện cộng thêm những ký ức hồi nhỏ xíu của chính mình khi còn ở quê với bà ngoại, mình chợt nhận ra có những món quà Tết tuổi thơ dù đơn giản, rẻ tiền thôi nhưng lại mang sức nặng kỷ niệm khủng khiếp. Giờ đây khi người người nhà nhà dùng AI chỉ mất chưa đầy 30 giây để xào nấu ra hàng trăm bài viết công nghiệp khô khan vô hồn trên mạng, mình vẫn quyết định ngồi đây, bật chiếc máy tính quen thuộc lên và tự gõ từng dòng chữ bằng chính chất xám và cảm xúc thật của mình. Hôm nay, anh em hãy cùng mình ngồi lên chuyến tàu quay ngược thời gian để lục lại những món quà Tết huyền thoại đã khắc sâu vào máu thịt của thế hệ 8X, 9X nhé!
1. Những "báu vật" ẩm thực ngày Tết chỉ nhìn thôi đã thấy mùa xuân về
Thú thật với các bạn, trẻ con bây giờ sướng quá rồi, thích ăn bánh kẹo ngoại nhập gì chỉ cần bảo bố mẹ lên mạng đặt hàng là hôm sau shipper giao tận cửa. Chứ quay lại thời của các anh chị 8X, 9X hay thời mình còn bé tí, cả năm trời chỉ ngóng đúng 3 ngày Tết mới được nhìn thấy những món quà vặt "xa xỉ" này xuất hiện trong nhà.
Hộp mứt Tết lục giác bọc giấy bóng kính đỏ và "cuộc chiến" giành viên kẹo ở giữa
Nhắc đến quà Tết xưa mà bỏ qua hộp mứt Tết hình lục giác bằng bìa cứng, mặt trên bọc một lớp giấy bóng kính mỏng tang in hình ông Phúc - Lộc - Thọ hay cành đào, câu đối đỏ thì đúng là thiếu sót lớn. Ngày ấy, hầu như nhà nào đi chúc Tết ông bà, bố mẹ hay thầy cô cũng phải xách theo một cặp mứt này.
Nhưng cái sự thú vị nó lại nằm ở bên trong hộp mứt cơ! Anh em nào từng trải qua chắc vẫn nhớ như in cảm giác hồi hộp lúc lấy ngón tay chọc thủng lớp giấy bóng kính kêu một tiếng "bụp" thật kêu. Mở ra bên trong là đủ thứ hỗn hợp: mứt bí đao trắng xóa bám đầy đường cát ngọt khé cổ, mứt cà rốt đỏ cam cứng đơ, mứt dừa khô queo, mứt gừng cay xè chẳng đứa trẻ con nào thèm đụng vào, rồi vài hạt sen lăn lóc.
Và tâm điểm của mọi cuộc tranh giành chính là "trùm cuối" nằm chễm chệ ở chính giữa hộp mứt: chỉ có duy nhất một quả táo tàu đỏ sẫm hoặc hai ba viên kẹo trứng chim (cái loại kẹo có nhân lạc bên trong bọc lớp đường trắng sần sùi bên ngoài ấy). Đứa nào được mẹ giao nhiệm vụ bóc hộp mứt đãi khách là y như rằng nhanh tay thó ngay viên kẹo trứng chim với quả táo tàu bỏ tọt vào mồm trước. Phần mứt bí với mứt gừng còn lại thì cứ nằm phơi sương trên bàn tiếp khách từ mùng 1 cho tới tận rằm tháng Giêng, chảy nước ỉu xìu, cuối cùng bà ngoại mình lại phải gom hết vào nồi đun nước đường hoặc đem ngâm rượu, không thì pha cùng nước cam cho đỡ phí. Nghĩ lại mà vừa buồn cười vừa thương!
Hộp bánh quy bơ sắt Danisa và "cú lừa thế kỷ" trong mọi gia đình Việt
Nếu hộp mứt lục giác là món quà bình dân thì hộp bánh quy sắt màu xanh hoàng gia lại ở một cái tầm đẳng cấp hoàn toàn khác. Hồi đó nhà ai được biếu một hộp bánh sắt này là quý lắm, bố mẹ toàn đem đặt trang trọng lên tận trên cùng của bàn thờ gia tiên. Lũ trẻ con ở dưới cứ ngước cổ lên nhìn mà nuốt nước bọt ừng ực, đếm từng ngày từng giờ mong đến hôm hóa vàng hạ lễ.
Khoảnh khắc cạy được cái vòng băng dính trong suốt quấn quanh mép hộp sắt, mở nắp ra nghe mùi bơ sữa thơm lừng bốc lên mũi cứ gọi là phê chữ ê kéo dài! Bên trong được chia thành từng khuôn giấy nến trắng sột soạt, mình thích nhất là cái bánh hình chữ nhật rắc hạt đường to lấp lánh ở trên mặt và cái bánh tròn có gắn hạt nho khô ở giữa. Ăn xong cái bánh còn phải liếm sạch vụn bơ dính trên đầu ngón tay mới chịu thôi.
Thế nhưng, nỗi đau lớn nhất của thế hệ 8X, 9X và cả tụi mình sau này là gì anh em biết không? Đó là vào một buổi trưa hè đói bụng vài tháng sau Tết, lục tủ thấy hộp bánh sắt Danisa vẫn còn nguyên dưới gầm chạn, hí hửng bê ra mở nắp thì... ối dồi ôi! Không có một miếng bánh nào cả, bên trong toàn là kim khâu, cuộn chỉ đủ màu, cúc áo đứt, kéo bấm, phấn viết vải và cả lọ dầu gió xanh của mẹ với bà ngoại. Không ai bảo ai, từ Bắc vào Nam nhà nào cũng biến cái vỏ hộp bánh sắt ấy thành hộp đựng kim chỉ truyền kiếp từ năm này qua năm khác.
Túi quà Tết gói giấy bóng kính buộc nơ ruy-băng xoăn tít
Trước khi có những giỏ quà bọc da hay hộp gỗ khắc laser xịn sò con bò như năm 2026 này, quà đi biếu Tết ngày xưa đều theo một công thức chung tại các quán tạp hóa đầu làng. Chủ quán sẽ lấy một tấm bìa cứng lót ở dưới, xếp vào đó một chai rượu vang Thăng Long (hoặc chai rượu chanh, rượu nếp cái hoa vàng), một hộp bánh Chocopie đỏ, một gói kẹo bắp Hải Hà dẻo quẹo hình bắp ngô, thêm gói chè Thái Nguyên hút chân không vàng óng.
Tất cả được trùm kín bằng một túi giấy bóng kính in hoa văn vàng đỏ sặc sỡ, túm đầu lại rồi buộc bằng sợi dây ruy-băng nhựa, xong người bán dùng lưỡi kéo vuốt mạnh một đường làm sợi dây xoăn tít lại như lò xo. Nhìn bên ngoài thì đồ sộ, hoành tráng lắm nhé. Nhưng đến lúc tháo ra mới phát hiện ra "bí mật nhà nghề": để các món đồ đứng thẳng và trông đầy đặn, các bác chủ tạp hóa đã dán đến cả cuộn băng dính trong suốt chằng chịt bên trong, đã thế ở dưới đáy còn độn thêm một đống giấy báo cũ hoặc hộp bìa rỗng. Bóc được gói quà ra để ăn mà rách te tua cả vỏ hộp bánh, mồ hôi mồ kê nhễ nhại luôn.
2. Những món quà "đặc quyền" làm nên linh hồn Tết tuổi thơ của lũ trẻ
Ngoài chuyện ăn uống ra thì Tết trong ký ức của thế hệ 8X, 9X còn gắn liền với những món quà cá nhân mà đứa trẻ nào cũng khao khát. Không phải iPhone, iPad hay máy chơi game đắt tiền đâu, niềm vui ngày ấy nó mộc mạc mà rực rỡ vô cùng.
Cứ tầm 27, 28 tháng Chạp là trẻ con lại được mẹ đèo sau xe đạp hoặc xe máy Honda Cup đi chợ Tết sắm quần áo mới. Hồi đó làm gì có khái niệm mặc vừa vặn theo chuẩn thời trang như bây giờ, các bà mẹ Việt Nam luôn có chung một câu thần chú bất hủ: "Lấy rộng ra một tí, trẻ con lớn nhanh như thổi, mua rộng sang năm mặc tiếp là vừa!". Thế là mùng 1 Tết đứa nào đứa nấy diện chiếc áo khoác gió 3 lớp dày sụ, ống tay áo dài trùm kín cả bàn tay phải xắn lên hai ba gấu, quần bò mài rộng thùng thình. Đỉnh cao của sự sành điệu thời ấy là đôi giày thể thao có đèn nhấp nháy ở đế hoặc đôi dép đi phát ra tiếng kêu "chít chít". Đêm 30 Tết, bộ quần áo mới được gấp ngay ngắn đặt ở đầu giường, thơm nức mùi vải hồ mới, nằm ngủ mà cứ thấp thỏm sờ tay lên kiểm tra xem nó còn ở đấy không, mong trời mau sáng để được mặc đi khoe khắp xóm.
Tết của thế hệ 8X, 9X là thời kỳ hoàng kim của những tờ tiền giấy cotton trước khi tiền polymer xuất hiện vào cuối năm 2003. Anh em còn nhớ tờ 500 đồng màu hồng cánh sen in hình cảng Hải Phòng, tờ 1.000 đồng, 2.000 đồng, 5.000 đồng màu xanh lơ và đặc biệt là tờ 10.000 đồng màu đỏ tươi quyền lực in hình vịnh Hạ Long không? Hồi ấy người lớn mừng tuổi ít khi bỏ vào phong bì cầu kỳ lắm, các cụ toàn rút trực tiếp xấp tiền mới cứng, thơm phức mùi mực in từ trong túi áo ngực ra trao tận tay lũ trẻ. Cầm tờ 5.000 đồng hay 10.000 đồng đỏ chót trên tay mà cảm giác mình giàu nhất xóm! Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, ngay khi khách vừa bước ra khỏi cổng là mẹ lập tức xuất hiện với câu nói quen thuộc: "Đưa tiền mừng tuổi đây mẹ cất hộ cho khỏi rơi, ra Tết mẹ mua sách vở quần áo cho". Và tất nhiên, số tiền gửi vào "ngân hàng mẹ" đó sẽ bay màu vĩnh viễn không bao giờ thấy ngày hoàn trả cả Gốc lẫn Lãi haha.
Được giữ lại vài đồng tiền lẻ mừng tuổi là cả đám trẻ con lại kéo nhau chạy ùa ra cổng đình hoặc các khu chợ xuân. Món quà tự thưởng đắt khách nhất chính là những quả bóng bay tráng nilon bạc in hình Tôn Ngộ Không, mèo máy Đô-rê-mon, siêu nhân Gao hoặc hình con cá chép bơm khí nhẹ bay lơ lửng. Mua về vào trong nhà là thả tay ra cho bóng bay kịch lên trần nhà, buộc sợi dây chỉ dài thượt lòng thòng xuống dưới để lúc nào thích thì kéo xuống ngắm. Còn mấy ông con trai nghịch ngợm thì mê mệt mấy khẩu súng nhựa bắn pháo tép màu đỏ (loại pháo giấy cuộn tròn hoặc xếp thành vỉ nhựa tròn), bắn nổ "đùng đùng" khét lẹt mùi thuốc súng làm mấy đứa con gái giật mình khóc thét, hay mua lọ nhựa nhỏ xíu hình cái bình sữa bên trong đựng đầy những viên kẹo C hình trái tim màu cam chua chua ngọt ngọt.
Góc hoài niệm: Có một sự thật là ngày xưa đồ ăn thức uống hay quà cáp ngày Tết chẳng có nhiều chất bảo quản hay mẫu mã cầu kỳ, nhưng chính cái sự thiếu thốn của những ngày thường trong năm đã biến mọi món quà ngày Tết trở thành một thứ phép màu thực sự đối với tuổi thơ.
3. Tại sao quà Tết bây giờ đắt đỏ hơn nhưng cảm giác háo hức lại vơi dần?
Khi ngồi gõ những dòng này, mình cứ suy nghĩ mãi một câu hỏi mà ông anh họ sinh năm 1989 của mình buột miệng thở dài tối qua: "Sao bây giờ anh kiếm được tiền triệu, mua giỏ quà Tết mấy củ biếu bố mẹ mà chẳng thấy vui bằng hồi xưa được bố cho quả bóng bay với hộp kẹo mềm nhỉ?".
Nếu phân tích sâu vào tâm lý và sự vận động của đời sống xã hội thì điều này hoàn toàn dễ hiểu thôi các bạn ạ. Thứ nhất, cuộc sống hiện tại của chúng ta đã quá đủ đầy về mặt vật chất. Những món bánh quy bơ, sô-cô-la, hạt dẻ cười, hạnh nhân hay quần áo mới không còn là "đặc sản chỉ Tết mới có" nữa, mà nó đã trở thành món đồ tiêu dùng hàng ngày. Khi một thứ gì đó quá dễ dàng để sở hữu chỉ bằng vài cú chạm màn hình điện thoại, giá trị tinh thần và sự mong ngóng dành cho nó tự khắc sẽ giảm sút.
Thứ hai, quà Tết ở thời đại bây giờ đôi khi bị khoác lên mình quá nhiều áp lực của chữ "Lễ" và sự hình thức. Người ta tặng nhau những hộp quà bọc nhung, rượu ngoại đắt tiền, hạt dinh dưỡng nhập khẩu trị giá vài triệu đến chục triệu đồng để giữ mối quan hệ công việc, đối tác làm ăn. Thế nhưng biếu qua biếu lại, hết Tết mở ra có khi chẳng ai trong nhà đụng đũa tới vì ngán, hoặc lại đem đi biếu nối sang nhà khác. Trong khi đó, gói quà Tết của những năm 90, đầu những năm 2000 dù chỉ là cân đường trắng, hộp sữa Ông Thọ, gói bánh quy xốp hay cân cam sành vắt vẻo trên ghi-đông xe đạp nhưng người trao gửi gắm trọn vẹn sự chân thành, còn người nhận thì trân quý từng chút một.
Và lý do cuối cùng, có lẽ cũng là lý do chạm vào lòng người nhất: Chúng ta không phải đang tiếc nuối hộp mứt bí ngọt khé hay tờ tiền giấy 500 đồng đỏ au đâu, mà thực chất chúng ta đang nhớ cái phiên bản vô lo vô nghĩ của chính mình ngày xưa. Ngày ấy, trách nhiệm lo Tết nằm trên đôi vai gầy của ông bà, của bố mẹ; việc duy nhất của lũ trẻ con là háo hức đếm lịch chờ Tết đến để nhận quà. Còn khi thế hệ 8X, 9X và dần dần là cả lứa 2K chúng mình bước vào guồng quay cơm áo gạo tiền, tự tay đi sắm sửa từng giỏ quà Tết, thì niềm vui nhận quà ngây thơ thuở nào đã nhường chỗ cho nỗi lo toan làm sao để gia đình có một cái Tết tươm tất, trọn vẹn.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Tết Pro nhé. Nếu anh em có kỷ niệm nào hài hước với những món quà Tết tuổi thơ này thì hãy để lại commnet tương tác và chia sẻ bài viết ở phía dưới cho mình cùng biết với nha!
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Copyright © Tết Pro
