Mở đầu
Hello, chào mừng mọi người đã quay lại với bài viết tiếp theo của Tết Pro. Dạo này chắc nhiều người trong group lớp mình cũng đang rần rần cài lại app nhắn tin mới đúng không, cứ mở Facebook lên là thấy ông này bà kia share bài "bỏ Zalo dùng Lotus Chat đi". Ban đầu mình cũng khá là hoài nghi, kiểu con thời điểm 2019 lúc Lotus ra mắt ồn ào rồi chìm nghỉm một cách khá là lãng xẹt, nên nghe cái tên Lotus quay lại lần này mình cũng dè chừng chứ chưa vội tin ngay đâu. Nhưng rồi tò mò quá, mình mất nguyên 2 buổi tối ngồi lục lại từng trang điều khoản, chính sách bảo mật của bên Lotus Chat để đọc cho ra ngô ra khoai, viết bài này chia sẻ lại cho mọi người ai đang phân vân có nên chuyển qua dùng hay không.
Xin nói trước là mình không nhận tiền quảng cáo hay được ai nhờ PR gì hết nha, đọc xong thấy sao thì mình viết vậy, có cái gì mình nghi ngờ mình vẫn nói thẳng ra chứ không tâng bốc lên tận mây xanh đâu.
Lotus Chat là con của ai, từ đâu ra?
Trước khi vào phần chính sách thì mình lượn một vòng tìm hiểu xem đứng sau Lotus Chat là ai đã, vì cái này quan trọng, biết công ty đứng sau là ai thì mới đoán được họ có động cơ gì khi làm ra app này. Theo mình tìm được thì Lotus Chat hiện tại do Công Ty Cổ Phần Mạng Xã Hội VIVA đứng ra vận hành, được VCcorp chống lưng về tài chính và định hướng. Trụ sở đặt ở Hà Nội, cụ thể là số 01 phố Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân.
Cái hay ho mình thấy ở đây là Lotus Chat không phải viết code từ số 0, mà họ có kế thừa một phần mã nguồn mở từ Telegram, cụ thể bản iOS lấy tầm 33%, Android 36%, còn bản PC với macOS thì khoảng 38%. Riêng phần máy chủ (server) thì họ khẳng định 0% dùng của Telegram, tự viết từ đầu tới cuối. Cái này cũng dễ hiểu thôi, kiểu đi tắt đón đầu, không phải ngồi mò từ đầu cái giao diện chat, đỡ tốn thời gian, nhưng phần lõi xử lý dữ liệu thì họ tự làm để kiểm soát được.
Đọc chính sách bảo mật thì thấy Lotus Chat mã hóa kiểu gì?
Đây chắc là phần mà nhiều bạn quan tâm nhất, vì ai cũng sợ tin nhắn của mình bị đọc trộm. Theo như trang câu hỏi thường gặp của Lotus Chat công bố thì họ dùng cơ chế mã hóa 2 lớp, nghe hơi kỹ thuật một chút nhưng mình cố gắng diễn giải cho dễ hiểu nhất có thể.
Lớp thứ nhất là mã hóa kiểu máy chủ - máy khách, áp dụng cho tất cả đoạn chat thường mình hay dùng hàng ngày, kể cả chat riêng lẫn chat nhóm, đều được mã hóa trong lúc gửi đi và lúc lưu trữ trên máy chủ của họ.
Lớp thứ hai mạnh hơn, gọi là mã hóa đầu-cuối (end-to-end), chỉ áp dụng cho phần gọi là "Trò chuyện bí mật" hoặc "Mạch chat bảo mật". Ở chế độ này thì họ nói thẳng luôn là chính máy chủ Lotus Chat cũng không đọc được nội dung, chỉ có máy của người gửi với máy của người nhận là giải mã được thôi. Công nghệ cụ thể họ dùng là AES-256 để mã hóa nội dung (văn bản, ảnh, video, file), RSA-2048 để bảo vệ khóa mã hóa, với thêm cơ chế trao đổi khóa Diffie-Hellman để tạo khóa phiên ngẫu nhiên cho từng cuộc trò chuyện.
Nói tới đây thì nghe khá yên tâm rồi đúng không, nhưng mình đọc kỹ thêm thì phát hiện ra một chi tiết mà nhiều người hay bỏ qua: cái chế độ mã hóa đầu-cuối kiểu "không ai đọc được kể cả Lotus" đó CHỈ áp dụng cho chat bảo mật thôi, còn chat thường ngày mọi người hay dùng để nhắn "ê đi ăn cơm chưa" hay chat nhóm lớp thì vẫn chỉ là mã hóa lớp 1, tức là về lý thuyết dữ liệu vẫn nằm trên máy chủ của họ dưới dạng mã hóa, chứ không phải kiểu tuyệt đối không ai đụng vào được như Signal làm mặc định cho mọi tin nhắn.
Vậy thông tin đăng công khai thì sao?
Đây là phần mà tiêu đề bài viết mình nhắc tới, tức là thông tin được chia sẻ đăng tải công khai. Theo mình đọc được từ chính chính sách của họ thì có một câu khá đáng chú ý: dữ liệu bạn đăng lên các cộng đồng công khai vẫn được mã hóa cả lúc lưu trữ lẫn lúc truyền đi, NHƯNG một khi bạn đã chọn đăng công khai thì tất cả mọi người đều có thể truy cập xem được nội dung đó.
Cái này thì mình nghĩ cũng dễ hiểu thôi, không có gì lạ, vì bản chất công khai là công khai, chả riêng gì Lotus Chat, Facebook hay bất cứ mạng xã hội nào cũng vậy, một khi bạn để chế độ công khai thì đừng mong nó riêng tư. Chỉ là nhiều bạn hay nhầm lẫn giữa "có mã hóa" với "riêng tư tuyệt đối", hai cái này khác nhau hoàn toàn nha mọi người, mã hóa chỉ là để chống ai đó chặn giữa đường lấy trộm dữ liệu lúc truyền đi thôi, chứ không có nghĩa nội dung công khai sẽ được ẩn khỏi người khác.
Chính sách nội dung cấm đăng tải, chia sẻ trên Lotus
Phần này mình thấy khá quan trọng với mọi người, nhất là mấy bạn hay share tin tức, viết bài phân tích như mình. Trong chính sách nội dung của Lotus có ghi khá rõ những loại thông tin bị cấm đăng tải, chia sẻ hay trao đổi trên nền tảng, ví dụ như các nội dung chống lại Nhà Nước, gây phương hại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, hay có hành vi tổ chức, xúi giục, mua chuộc, lôi kéo người khác chống phá.
Ngoài cái đó ra thì cũng như bao mạng xã hội khác ở Việt Nam đang phải tuân thủ Nghị Định về quản lý internet, nên chắc chắn còn có thêm những quy định về tin giả, xuyên tạc, xúc phạm danh dự người khác các thứ nữa, nhưng cái mình trích ở trên là cái nổi bật nhất mà chính sách công bố rõ ràng luôn.
Túm lại phần này thì mọi người cứ nghĩ đơn giản vậy thôi: nội dung nào mà đăng lên Facebook, Zalo bị report vi phạm cộng đồng thì đăng lên Lotus Chat vẫn dính y chang, không phải cứ qua app khác là thoát được quy định pháp luật đâu nha.
Vấn đề dữ liệu bị xóa tự động nếu không dùng lâu ngày
Cái này thì mình đọc xong hơi giật mình một chút, chứ không phải kiểu đọc cho có. Lotus Chat có nói rõ họ không hoạt động vì mục tiêu thương mại (tức không kiếm tiền từ quảng cáo hay bán dữ liệu), nên hệ thống sẽ TỰ ĐỘNG xóa tài khoản nếu bạn không đăng nhập hoặc không dùng trong ít nhất 6 tháng. Toàn bộ tin nhắn, ảnh, video, file, danh bạ liên quan đều bị xóa sạch, không khôi phục lại được.
Cái hay là mình vẫn có thể chỉnh lại mốc thời gian này trong Cài đặt, chọn 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 1 năm tùy ý. Nhưng mà theo mình quan sát thì nhiều bạn cài xong rồi bỏ đó, ít khi vào lại kiểm tra cài đặt kiểu này lắm, nên khá dễ bị mất tài khoản oan uổng nếu có đợt bận thi cử, đi công tác dài ngày mà quên đăng nhập.
Chuyện xóa tin nhắn, tính năng "không cho xóa" nghe hơi lạ tai
Đọc phần này mình thấy khá thú vị, vì Lotus Chat cho phép trong mạch chat bảo mật có tính năng chặn không cho đối phương xóa hoặc sửa tin nhắn đã gửi, mục đích để dùng trong mấy tình huống mua bán, giao dịch, tránh tình trạng một bên nói một đằng xong xóa tin nhắn chối bay chối biến. Nghe thì hay đó, nhưng đồng thời nó cũng có nghĩa là một khi bật tính năng này lên rồi thì kể cả bạn lỡ tay gõ nhầm hay sau này đổi ý muốn xóa đi cũng không xóa được luôn, nên bấm cái nút kích hoạt này cũng nên cân nhắc kỹ chứ đừng bấm bừa cho vui.
Đứng sau chuyện Lotus Chat hot trở lại là do đâu?
Cái này thì chắc ai cũng đoán ra rồi, mình tìm hiểu thêm thì thấy đúng là gần đây có đợt Zalo cập nhật điều khoản sử dụng dịch vụ khiến kha khá người dùng Việt Nam bức xúc, có người còn kêu gọi xóa app tẩy chay luôn. Giữa lúc đó thì cái tên Lotus của VCcorp được nhắc lại, nhờ vậy Lotus Chat từng có lúc leo lên top 3 app miễn phí trên kho ứng dụng Apple, cạnh tranh ngang hàng mấy ông lớn quốc tế như WhatsApp với Signal.
Nhưng mà theo mình tìm được số liệu cập nhật gần nhất thì hiện tại độ hot đó cũng đã hạ nhiệt kha khá rồi, trên App Store thì Lotus Chat đang xếp hạng 987 với 3,1 sao, còn bên CH Play (Android) thì được 3,4 sao, đứng hạng 9 trong nhóm app liên lạc miễn phí, tổng lượt tải cũng đã vượt mốc 1 triệu lượt theo thống kê của Google. Con số này thì cũng không tệ với một app "make in Vietnam" đâu, nhưng rõ ràng chưa phải kiểu bùng nổ thần tốc như đợt đầu mới ra mắt.
Đánh giá cá nhân của mình: nên hay không nên chuyển qua dùng?
Sau khi ngồi mò hết đống điều khoản với chính sách rồi thì mình rút ra vài cái mình thấy được và vài cái mình vẫn còn ngờ ngợ chưa yên tâm hoàn toàn, chia sẻ thật lòng cho mọi người tham khảo.
Cái được mình thấy rõ nhất là họ khá minh bạch về mặt công nghệ, có mời hẳn cộng đồng bảo mật vào kiểm thử hệ thống, để lại địa chỉ email [email protected] cho ai tìm ra lỗ hổng report lại, cái này không phải app nào cũng dám làm. Tính năng chat bảo mật, kho bảo mật, ảnh tự hủy, chống chụp màn hình cũng được làm khá chi tiết, đầy đủ hơn mình tưởng lúc đầu.
Nhưng cái mình vẫn còn băn khoăn là công ty đứng sau vẫn có background liên quan tới VCcorp, một tập đoàn truyền thông lớn ở Việt Nam, nên việc họ nói "không hoạt động vì lợi nhuận, không bán dữ liệu" thì mình cũng chỉ biết tin theo lời họ công bố, chứ bản thân mình không có công cụ gì để tự kiểm chứng độc lập 100% được cả, đây là hạn chế chung khi đọc chính sách của bất kỳ app nào chứ không riêng gì Lotus Chat.
Một điểm nữa là chat thường ngày (không phải mạch bảo mật) thì vẫn chỉ mã hóa kiểu máy chủ - máy khách thôi, nên nếu bạn nào tính chất công việc phải trao đổi thông tin cực kỳ nhạy cảm thì nên nhớ bật hẳn chế độ "Trò chuyện bí mật" lên, đừng ỷ y là cứ xài Lotus Chat là mặc định an toàn tuyệt đối cho mọi cuộc trò chuyện.
Lời khuyên nhỏ cho ai muốn thử
Nếu bạn nào tò mò muốn trải nghiệm thử thì mình nghĩ cứ tải về dùng song song với app cũ trước, đừng vội xóa Zalo hay Messenger ngay, kiểu bắt cá hai tay cho chắc ăn. Nhớ vào Cài đặt bật Xác minh 2 bước lên để phòng trường hợp ai đó chiếm được mã SMS của mình, với cả để ý cái mốc thời gian tự xóa tài khoản nếu không dùng, đừng để quên rồi mất trắng dữ liệu công sức lưu trữ bấy lâu.
Còn về khoản nội dung đăng tải công khai thì như mình nói ở trên rồi đó, đừng nghĩ có mã hóa là chia sẻ tin nhạy cảm kiểu công khai thoải mái, cứ áp dụng nguyên tắc sống còn khi lên mạng: cái gì không muốn cả thiên hạ biết thì đừng đăng công khai, bất kể là app nào đi nữa.
Lời kết
Trên đây là những gì mình mò mẫm tìm hiểu được về chính sách và điều khoản sử dụng của Lotus Chat, đánh giá dựa trên góc nhìn cá nhân sau khi đọc hết tài liệu công khai họ để trên trang chủ. Bài này không phải để dìm hàng cũng không phải để tâng bốc quá đà, chỉ đơn giản là đọc sao viết vậy cho mọi người có thêm thông tin trước khi quyết định có nên chuyển hẳn qua dùng hay không thôi. Nếu bạn nào đã dùng thử Lotus Chat rồi thì để lại bình luận phía dưới chia sẻ trải nghiệm thực tế của mình cho mọi người cùng biết với nhé, càng nhiều góc nhìn thì càng dễ đưa ra quyết định đúng đắn hơn. Chúc các bạn một ngày học tập và làm việc thật hiệu quả. Xin chào và hẹn gặp lại!
Copyright © Tết Pro
