Mở đầu
Hallo, chào mừng các bạn đã quay trở lại với TetProVN! Một năm nữa lại sắp qua đi, và cái không khí se lạnh của những ngày cuối đông đang dần nhường chỗ cho chút nắng ấm áp của mùa xuân. Nếu như bình thường chúng ta hay ngồi lại với nhau để "mổ xẻ" một vấn đề kỹ thuật nào đó, thì hôm nay, hãy cho phép mình "đổi gió" một chút nhé.
Hôm nay, gác lại mọi lo toan bộn bề, hãy cùng mình ngồi xuống, nhâm nhi tách trà nóng và bàn về một ngày lễ cực kỳ quan trọng, được xem là phát súng mở màn cho Tết Nguyên Đán cổ truyền: Lễ cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp. Đây không chỉ là một nghi thức tâm linh, mà còn là cả một bầu trời ký ức, là kinh nghiệm và những bài học cuộc sống mà mình đã chiêm nghiệm được qua bao cái Tết. Cùng bắt đầu thôi nào!
Nguồn gốc và Ý nghĩa: Tại sao lại quan trọng đến thế?
Chắc hẳn từ tấm bé, ai trong chúng ta cũng từng nghe bà hoặc mẹ kể về sự tích "Hai ông một bà". Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Táo Quân (hay còn gọi là Vua Bếp) là những vị thần cai quản việc bếp núc, đất đai và cả những chuyện vui buồn, tốt xấu xảy ra trong gia đình suốt một năm qua.
💡 Góc tìm hiểu: Người xưa quan niệm rằng, cứ đến ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm, các vị Táo Quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về tất cả những việc làm của gia chủ trong năm cũ. Dựa vào bản "báo cáo thường niên" này, Thiên đình sẽ quyết định phúc lộc, thọ tài cho gia đình trong năm mới.
Chính vì vậy, lễ cúng này cực kỳ quan trọng. Nó giống như một buổi "tổng kết cuối năm" (Year End Party) của gia đình vậy. Chúng ta làm lễ tiễn đưa các ông về trời thật long trọng với mong muốn các ông sẽ "nói giảm nói tránh" những điều chưa tốt và báo cáo nhiều điều hay để năm mới gia đạo được bình an, sung túc.
Kinh nghiệm sắm lễ: Đầy đủ nhưng phải thành tâm
Ngày xưa mình cứ nghĩ cúng kiếng là việc của người lớn, nhưng khi tự tay lo liệu cho gia đình nhỏ của mình, mình mới thấm thía sự vất vả và tỉ mỉ của các bà, các mẹ. Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế mình đúc kết được để có một lễ cúng tươm tất mà không quá lãng phí:
1. Mâm cỗ cúng
Không nhất thiết phải "mâm cao cỗ đầy" sơn hào hải vị mới là tốt. Quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và sạch sẽ. Một mâm cỗ truyền thống thường bao gồm:
- Gà luộc: Nên là gà trống, luộc ngậm hoa hồng (biểu tượng cho sự may mắn).
- Xôi gấc hoặc bánh chưng: Màu đỏ của gấc tượng trưng cho vận đỏ cả năm.
- Một đĩa xào thập cẩm: Rau củ tươi ngon.
- Giò lụa, nem rán: Món ăn quốc dân không thể thiếu.
- Trái cây, hoa tươi, trầu cau: Chọn hoa cúc vàng hoặc hoa hồng.
"Lễ vật cốt ở tấm lòng. Nhà có điều kiện thì làm cỗ mặn, nhà bận rộn hoặc ăn chay thì cúng cỗ chay, hoa quả, chè kho vẫn rất tốt. Đừng để áp lực 'mâm cao cỗ đầy' làm mất đi sự thanh tịnh của ngày lễ."
2. Bộ đồ ông Công ông Táo
Ra chợ ngày này thì ôi thôi, vàng mã rợp trời. Nhưng các bạn nhớ mua cho đúng nhé: Một bộ gồm 3 chiếc mũ (2 mũ cánh chuồn cho ông Táo, 1 mũ không cánh chuồn cho bà Táo), 3 bộ quần áo giấy và 3 đôi hia. Sau khi cúng xong, đợi hương tàn thì chúng ta sẽ mang đi hóa vàng để gửi cho các ông.
3. Cá chép - "Chuyên cơ" về trời
Đây là phần mình thích nhất và cũng là nét đẹp văn hóa nhân văn nhất. Cá chép đỏ (hoặc cá chép vàng) là phương tiện duy nhất đưa Táo Quân vượt Vũ Môn hóa rồng lên Thiên đình.
Kinh nghiệm xương máu: Khi đi mua cá, hãy chọn những chú cá còn khỏe, bơi nhanh, quẫy mạnh. Tuyệt đối không mua cá lờ đờ, tróc vảy. Mua về thả vào chậu nước sạch, để nơi thoáng mát chờ đến giờ làm lễ.
Thời điểm vàng để cúng và Bài học thả cá
Có rất nhiều bạn thắc mắc cúng lúc nào là chuẩn nhất? Theo các chuyên gia phong thủy và kinh nghiệm dân gian, lễ cúng nên được tiến hành trước 12 giờ trưa (giờ Ngọ) ngày 23 tháng Chạp. Tại sao ư? Vì tương truyền sau giờ Ngọ, cổng Thiên đình sẽ đóng cửa, các Táo không kịp lên chầu Ngọc Hoàng thì "báo cáo" sẽ bị chậm trễ đấy!
Các bạn có thể cúng từ trưa ngày 22 hoặc sáng sớm ngày 23 đều được. Miễn sao là trước giờ Ngọ ngày 23 là ổn áp.
Câu chuyện về cách thả cá
Mình muốn chia sẻ một chút về văn hóa thả cá. Ngày bé, mình cứ nghĩ ném cá xuống sông là xong. Nhưng lớn lên mới hiểu, cách cho còn quan trọng hơn của cho.
Đã từng có những năm mình chứng kiến cảnh mọi người thả cá... thả luôn cả túi nilon xuống hồ. Hoặc đứng từ trên cầu cao ném "bõm" chú cá xuống nước. Hành động đó không chỉ làm ô nhiễm môi trường mà còn khiến cá bị choáng, thậm chí không sống nổi.
🌿 Lời nhắn nhủ từ TetProVN: Hãy thả cá một cách nhẹ nhàng. Tìm chỗ nước sạch, mép sông hồ thấp, nghiêng từ từ chậu/túi để cá bơi ra. Và tuyệt đối: Thả cá, đừng thả túi nilon! Hãy giữ cho ngày Tết không chỉ linh thiêng mà còn xanh, sạch, đẹp nhé các bạn.
Lời kết: Dọn bếp là dọn lòng
Lễ cúng ông Công ông Táo cũng là dịp để chúng ta dọn dẹp lại căn bếp - nơi giữ lửa của gia đình. Với mình, việc lau chùi bát đĩa, đánh bóng lại cái xoong, cái chảo không chỉ là vệ sinh nhà cửa, mà còn là một liệu pháp tinh thần.
Khi chúng ta dọn dẹp sạch sẽ những bụi bặm của năm cũ, cũng là lúc chúng ta gột rửa những muộn phiền, những điều chưa hài lòng trong lòng mình. Để rồi khi căn bếp ấm cúng, sạch bong kin kít, chúng ta sẵn sàng tâm thế để đón một năm mới rực rỡ, may mắn và hạnh phúc hơn.
Hy vọng những chia sẻ "bên lề" này sẽ giúp các bạn, đặc biệt là các bạn trẻ lần đầu lo Tết, có thêm chút kinh nghiệm bỏ túi. Chúc các bạn có một ngày 23 tháng Chạp thật ấm cúng bên gia đình, và một cái Tết Nguyên Đán an khang, thịnh vượng!
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết! Đừng quên để lại bình luận bên dưới chia sẻ cách nhà bạn cúng ông Táo như thế nào nhé. Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết tiếp theo trên TetProVN!
